محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
1076
قرابادين كبير ( مجمع الجوامع وذخائر التراكيب ) ( فارسى )
صنعت آن زيبق دو مثقال با مغز بادام تلخ در هاون چندان بسايند كه اثرى از زيبق نماند پس تخم خرفهء مقشر را سائيده در آن داخل كرده نرم بكوبند تا باهم مخلوط شود و موضع را كيسه ماليده ضماد كنند و روز ديكر بشويند و باز بمالند و تا يك هفته استعمال نمايند بداين قسم ضمادى كه مانع كبر پستان زنان است صنعت آن طين قيموليا مازوى سبز اسفيداج اقاقيا از هريك دو درم با قدرى روغن مصطكى و آب برك سداب بسرشند و بر پستان ضماد كنند ضمادى كه مانع بزرك شدن پستانست صنعت آن كندر و دع سوخته از هريك جزوى آرد جو نيم جزو همه را در سركه سرشته در هر ماهى سه روز متوالى ضماد كنند و در نسخهء شفائى كندر داخل نيست ضمادى كه همين منفعت دارد صنعت آن زيرهء كرمانى قدرى كوفته و بيخته باب سرشته بر پستان بمالند و بعد از آن لته را به سركه تر كرده بر روى پستان اندازند و مكرر اين عمل كنند تا يك ماه كه مراد حاصل كردد ضمادى كه مانع بيرون امدن ناف است صنعت آن شب يمانى سه درم دردى سركه شش درم مازوى سبز سه عدد كوفته با دردى سركه ضماد كنند ضمادى كه مانع بروز ناف زنانست صنعت آن آرد باقلا مازو كلنار فارسى پوست انار جوز السّرو كزمازج پوست تخم مرغ اجزا مساوى كوفته و بيخته سواى پوست تخم مرغ با قدرى بر آب طبخ دهند تا مهرّا شود و در اخر پوست تخم مرغ را بان سرشته ضماد نمايند ضماد كه مانع بيرون امدن ناف باشد صنعت آن مازو سه عدد كوفته و بيخته با شش درم سركه ضماد كنند و بر فاده محكم بندند [ ضماد مبرد كه تبريد كند تبريدى بليغ ] ضماد مبرد كه تبريد كند تبريدى بليغ شيخ رئيس كفته كه اين ضماد عجيب است در تبريد آنچه واجبست تبريد آن صنعت آن بكيرند سفيداب ارزيز و مخلوط كنند بان سركه و آب كاسنى تازه و ضماد كنند بر موضعى كه مطلوب است تبريد آن ضماد متقرح چون بر عضو بندند مجروح سازند صنعت آن خردل كوبيده سركين كبوتر تازه هر دو مساوى درهم سرشته باب انجير جوشانيده بر موضعى كه ارادهء تقرح آن باشد ضماد نمايند ضماد المثانه رفتن چرك و بول و قروح مثانه را نافع باشد صنعت آن موم كار نفرموده كداخته ميعهء سائله در هاون يكسان كرده بر پشت زهار بمالند ضمادى كه براى مرض مثانه و ورم و قروح مثانه و حبس بول مادام كه از اسباب مذكوره باشد نافع باشد صنعت آن دقيق شعير خطمى سفيد كوفته باب عنب الثعلب و روغن كل سرخ سرشته بر مثانه و پشت زهار ضماد كنند ضماد كه محلل جميع اورام باشد صنعت آن نخالهء آرد كندم تخم خطمى سفيد بابونه حلبه تخم كتان با قدرى موم و روغن بابونه ضماد نمايند ضمادى كه محلل اورام كهنه است صنعت آن مقل حب البان تخم كرنب از هريك ده درم سنبل الطّيب اشق مصطكى از هريك پنج درم موم سه درم روغن ناردين پانزده درم صمغها را در شراب حل كنند و باقى ادويه را كوفته و بيخته اضافه نمايند و با موم و روغن ضماد كنند ضمادى كه همين خاصيّت دارد صنعت آن حلبه شب يمانى خطمى بزرك بابونه مصطكى از هريك پنج درم سنبل الطّيب سعد كوفى قصب الذّريره اذخر از هريك دو درم روغن بابونه پانزده درم بطريق مقرّر ضماد كنند ضمادى كه محلّل صلابات انثيين و مقعده و قضيب است صنعت آن كل خطمى تخم كتان كنجد مر و حلبه هو جيوه از هريك پنج مثقال كوفته باب سرشته ضماد نمايند [ ضماد كه محلّل جميع صلابات است ] ضماد كه محلّل جميع صلابات است و نافع است از براى خنازير و صلابت طحال و اورام صلبهء معده و امعا صنعت آن بزر حلبه بزر كتان حبّ الغار كل خطمى اكليل الملك فقاح اذخر از هريك يك مثقال افسنتين رومى قسط تلخ سنبل الطيب مصطكى رومى از هريك چهار دانك و نيم اشق و مقل ازرق قصب الذريره از هريك نيم مثقال موم زرد پيه بط از هريك دو مثقال و نيم آنچه كوبيدنى است كوفته و بيخته اشق و مقل در كلاب حل كرده اجزا را با شير كاو پخته موم و پيه بط را درهم كداخته صافى نموده در اشق و مقل داخل كرده ضماد نمايند ضمادى كه محلل قوى است صنعت آن جندبيدستر صبر سقوطرى كندر ذكر انزروت سفيد صمغ عربى قسط تلخ كوفته و بيخته با شراب ريحانى يا آب ريحان ضماد نمايند ضماد مسهل كه چون بر معده و تهىكاه ضماد نمايند اسهال كند صنعت آن زهرهء كاو عسل زيت شحم حنظل زرنيخ اجزا مساوى بدستور مرتّب نموده ضماد نمايند [ ضماد مسهل ديگر ] ضماد مسهل محمد بن زكريّا كفته كه چون اين ضماد را بر شكم ضماد نمايند طبع را نرم كند صنعت آن بكيرند روغن بيد انجير موم زرد دردى زيت و سوخ خانهء مكس عسل همه را درهم مخلوط كرده بر شكم ضماد كنند و كويند كه عصارهء قثاء الحمار با شير شبرم يا سقمونيا با شحم حنظل يا زهرهء كاو اين همه با يكى از اين همه يا دو بيشتر بدين بسرشند و ضماد كنند استفراغ تمام حاصل خواهد شد ضماد ديكر معدهء سرد را كرم كنند و قوت دهد صنعت آن سعد كوفى مصطكى سنبل الطيب قسط افسنتين از هريك دو درم كوفته و بيخته باب به ضماد نمايند ضمادى كه معدهء سرد را قوت دهد و كرم كند صنعت آن سعد كوفى افسنتين قسط سنبل الطيب از هريك سه درم كندر چهار درم مصطكى پنج درم قصب الذريره اذخر سك قرنفل دارچينى از هريك دو درم با شراب كهنه بسرشند و بر معده ضماد كنند ضمادى كه برودت معده و كبد و طحال را نافع بود صنعت آن افسنتين رومى سنبل الطيب سليخهء رومى صبر سقوطرى از هريك سه درم عود بلسان زعفران از هريك دو درم موم سفيد هشت درم موم را در روغن ناردين يا روغن قسط يا روغن زنبق بكدازند و باقى ادويه را كوفته و بيخته به او تر سازند و ضماد كنند ضمادى كه معدهء سرد را نافع باشد صنعت آن ورق كل سرخ صندل سفيد صندل سرخ شياف ماميثا كافور قيصورى سوده باب برك عنب الثعلب و قدرى سركه سرشته ضماد نمايند ضمادى كه معدهء بارد را كرم كند و قوت دهد صنعت آن سعد كوفى افسنتين رومى قسط سنبل الطيب از هريك پنج درم اذخر مكى املهء منقى دارچينى قصب الذريره از هريك دو درم كوفته و بيخته به شراب سرشته ضماد نمايند ضماد نافع براى حرارت عظيم معده صنعت آن آرد جو باب مورد سرشته ضماد نمايند ضماد نافع از براى رطوبت معده كه چون بر معده نهند تولد بلغم كمتر شود صنعت آن رامك لادن عود هندى خام از هريك سه درم كل سرخ چهار درم سنبل الطيب مصطكى از هريك دو درم مشك دانكى كوفته با آب مرزنجوش با آب تمام سرشته وقت خلاى معده ضماد نمايند ضماد ديكر كه معدهء بارد را كرم كند و قوت دهد صنعت آن سعد كوفى مصطكى سنبل الطيب افسنتين رومى از هريك پنج درم اذخر مكّى املهء منقى قرنفل دارچينى قصب الذريره از هريك دو درم كوفته و بيخته ضماد كنند ضماد بواسطهء مغص كه از برودت شكم بمالند صنعت آن مرداسنك اكليل الملك ارد نيكو يعنى بزرقطونا زيرهء كرمانى كوفته باب كز و زردهء تخم مرغ و روغن جلنار سرخ سرشته نيم كرم ضماد نمايند ضماد مفاصل كه جميع امراض مفاصل و انواع آن را نافع است صنعت آن بابونه خطمى اكليل الملك از هريك بيست درم اشق جاوشير مقل ازرق از هريك ده درم موم و سركه پنج درم روغن شبت بيست درم ضماد نمايند ضماد ديكر وجع مفاصل و درد كرز زانو را بغايت سودمند بود صنعت آن روغن زيت كهنه رقيق حلبه از هريك پانزده درم قطران علك البطم از هريك ده درم فرفيون ده درم ايرسا چهار درم چنان كه رسم است بسرشند و بر محل درد ضماد نمايند [ ضماد منضج كه نافع است از براى جميع اورام حاره ] ضماد منضج كه نافع است از براى جميع اورام حاره چون مدت يك هفته بكذرد و روى بنقصان اورد كه استعمال منضجات است صنعت آن كل بابونه اكليل الملك كثيرا از هريك ده مثقال خبازى كل خطمى عنب الثعلب تخم مرو بزر كتان مرزنجوش از هريك سه مثقال آرد جو پنج مثقال ادويه را كوفته و بيخته با موم زرد و روغن كل سرخ يا روغن كنجد سرشته ضماد كنند و اين ضماد در ذات الجنب و ذات الصدر نيز نافع است